Een mentor kan je in principe niet zomaar laten opnemen zonder jouw toestemming. De bevoegdheden van een mentor zijn wettelijk begrensd: de mentor vertegenwoordigt jou in zorgbeslissingen, maar mag niet eigenhandig besluiten nemen die ingrijpen op jouw vrijheid. Voor gedwongen opname gelden aparte wettelijke procedures die losstaan van het mentorschap. Heb je vragen over jouw situatie? Je kunt altijd vrijblijvend contact met ons opnemen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de bevoegdheden van een mentor, jouw rechten en wat je kunt doen als je het ergens niet mee eens bent.

Wat zijn de bevoegdheden van een mentor?

Een mentor is wettelijk bevoegd om namens jou beslissingen te nemen over je verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Dit zijn persoonlijke en zorginhoudelijke beslissingen, zoals het kiezen van een zorgverlener, het instemmen met een behandelplan of het regelen van dagelijkse begeleiding. De mentor treedt op als jouw vertegenwoordiger in gesprekken met zorgverleners en instellingen.

Belangrijk om te weten: een mentor houdt zich uitsluitend bezig met persoonlijke en zorginhoudelijke zaken. Financiële beslissingen vallen buiten het mentorschap. Daarvoor bestaat een aparte maatregel, namelijk bewindvoering. Soms worden beide maatregelen tegelijk ingesteld, bijvoorbeeld bij iemand met dementie die zowel hulp nodig heeft bij zorgkeuzes als bij het beheren van geld.

De wettelijke taak van een mentor brengt ook een duidelijke plicht met zich mee: de mentor moet jou zoveel mogelijk zelf laten beslissen. Zelfstandig optreden wordt gestimuleerd, niet ontmoedigd. De mentor staat naast je, niet boven je. Bij mentorschap via Budget Solutions staat die menselijke benadering altijd centraal.

Kan een mentor zelfstandig een opname beslissen?

Nee, een mentor kan niet zelfstandig besluiten om jou te laten opnemen in een instelling als jij daar zelf niet mee instemt. Een mentor heeft weliswaar de bevoegdheid om namens jou in te stemmen met zorgbeslissingen, maar een gedwongen opname valt buiten die bevoegdheid. Daarvoor zijn aparte wettelijke procedures vereist.

Als jij wilsbekwaam bent, dat wil zeggen als je in staat bent om de gevolgen van een beslissing te begrijpen, dan heeft de mentor jouw instemming nodig voor ingrijpende beslissingen zoals een opname. Geef jij geen toestemming, dan kan de mentor die beslissing niet eigenhandig doorzetten.

Is er sprake van wilsonbekwaamheid, dan heeft de mentor meer ruimte om namens jou te handelen. Maar ook dan geldt: een gedwongen opname in een gesloten instelling vereist een rechterlijke machtiging. De mentor kan die procedure in gang zetten, maar de rechter beslist uiteindelijk.

Wanneer kan iemand worden opgenomen zonder eigen toestemming?

Iemand kan zonder eigen toestemming worden opgenomen wanneer een rechter daarvoor een machtiging verleent op basis van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) of de Wet zorg en dwang (Wzd). Dit zijn twee aparte wetten die gelden voor respectievelijk mensen met een psychische stoornis en mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Een rechterlijke machtiging is altijd nodig.

De Wvggz is van toepassing als iemand door een psychische stoornis een ernstig gevaar vormt voor zichzelf of anderen, en vrijwillige zorg niet mogelijk of niet voldoende is. De Wzd geldt voor mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, waarbij onvrijwillige zorg soms noodzakelijk is om ernstig nadeel te voorkomen.

In beide gevallen doorloopt de opname een zorgvuldige procedure. Er wordt beoordeeld of de maatregel noodzakelijk en proportioneel is. Een mentor kan bij deze procedure betrokken zijn als vertegenwoordiger, maar de beslissing ligt altijd bij de rechter, nooit bij de mentor alleen.

Wat zijn de rechten van iemand onder mentorschap?

Iemand onder mentorschap behoudt zijn of haar rechten als persoon volledig. Je blijft handelingsbekwaam op persoonlijk vlak en verliest geen burgerrechten. De mentor neemt beslissingen namens jou, maar is wettelijk verplicht om jouw wensen en voorkeuren zoveel mogelijk te respecteren en jou actief te betrekken bij beslissingen over je eigen leven.

Concreet betekent dit dat je het recht hebt om gehoord te worden, dat de mentor jou moet informeren over beslissingen die worden genomen en dat je bezwaar kunt maken als je het ergens niet mee eens bent. De mentor heeft een zorgplicht en staat onder toezicht van de rechtbank. Er wordt periodiek verslag uitgebracht over het verloop van het mentorschap, zodat er controle is op het handelen van de mentor.

Daarnaast heb je het recht op een andere mentor als de samenwerking niet goed verloopt of als je twijfelt aan de kwaliteit van de begeleiding. Je kunt hiervoor een verzoek indienen bij de kantonrechter. Dit recht op vervanging is een belangrijke waarborg voor jouw bescherming.

Wat te doen als je het niet eens bent met de mentor?

Als je het niet eens bent met een beslissing van je mentor, kun je dat eerst bespreekbaar maken in een direct gesprek. Lukt dat niet of lost het niets op, dan kun je een klacht indienen bij de instelling of organisatie waar de mentor aan verbonden is. Als verdere stappen nodig zijn, kun je de kantonrechter verzoeken om de mentor te vervangen of om een beslissing te herzien.

Het is verstandig om in zo’n situatie ook iemand in te schakelen die jou kan ondersteunen, zoals een vertrouwenspersoon, een cliëntenondersteuner vanuit de gemeente of een onafhankelijke belangenbehartiger. Zij kunnen helpen om jouw standpunt duidelijk te maken en de juiste stappen te zetten.

De kantonrechter heeft de bevoegdheid om het mentorschap te beëindigen, de mentor te ontslaan of instructies te geven over hoe de mentor zijn of haar taak moet uitvoeren. Dit is een belangrijke rechtsbescherming die ervoor zorgt dat mentorschap altijd in jouw belang wordt uitgevoerd, niet tegen jou in.

Heb je vragen over mentorschap of wil je weten wat de mogelijkheden zijn in jouw situatie? Wij staan voor je klaar. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek, dan kijken we samen wat het beste bij jou past.